Vaag en abstract: de lijdende vorm

Dezelfde mededeling kan op twee manieren worden geformuleerd:

  1. Bedrijvende vorm (iemand doet iets): De inspecteur beoordeelt uw aanvraag.
  2. Lijdende vorm (iets wordt gedaan door iemand): Uw aanvraag wordt door de inspecteur beoordeeld.

Als de lijdende vorm wordt gebruikt zonder de ‘door’-bepaling, dan wordt de formulering vaag. Van de lijdende vorm ‘iets wordt gedaan door iemand’ blijft dan alleen over ‘iets wordt gedaan’: Er wordt overwogen om de vleugel te verbouwen.

Wie overweegt hier iets? De directie, de gemeente, het Rijk? Dat staat er niet bij en wordt dus vaag gelaten.

Het wordt nog vager als een van de volgende zinnen luidt: Er wordt benadrukt dat de recreatieve functie niet mag verdwijnen.

Wie benadrukt hier? Zijn dat dezelfde personen of instanties die daarnet iets overwogen? Of zijn dat weer anderen? Het blijft onduidelijk, omdat de personen over wie het gaat, feitelijk niet genoemd worden. Een tekst die zo slordig omgaat met de persoon over wie het gaat, kán niet helder zijn.

De lijdende vorm kan je verbeteren door het gebruiken van de ‘door’-bepaling (door wie wordt iets gedaan?): Er wordt door het Rijk overwogen om de vleugel te verbouwen.

De lijdende vorm kan je onschadelijk maken door de bedrijvende vorm te gebruiken. Die dwingt de schrijver namelijk om het onderwerp te noemen.

Passief Actief
De opdracht zal worden uitgevoerd… Wij zullen de opdracht uitvoeren…
Ons is gevraagd… Onze docent vraagt van ons…
Er was nog niet ingegrepen, hoewel er bijzonder lang gesproken werd. De voorzitter had nog niet ingegrepen, hoewel de woordvoerder bijzonder lang sprak.

Gebruik de lijdende vorm als de handelende persoon:

  • niet relevant is: In § 6 wordt daar aandacht aan besteed.
  • onbekend is: Er is een overval gepleegd.
  • om tactische redenen niet wordt genoemd: Er is een fout geslopen in het reglement.