Alinealogie

Een alinea helpt bij het lezen, omdat de tekst overzichtelijker wordt, maar een alinea heeft alleen effect als hij een tekst opdeelt in stukken die inhoudelijk een afgerond geheel vormen.

Een nieuwe alinea is een duidelijk bericht aan de lezer: ‘let op, nu komt er een nieuw onderwerpje, dat weliswaar verband houdt met het vorige, maar toch weer een ander aspect aansnijdt’.

Het is niet de inhoud zelf die bepaalt of iets wel of niet bij elkaar hoort; dat doet jij, als schrijver. Jij bepaalt, als dat nodig is, dat een groot geheel van informatie over eenzelfde aspect toch moet worden onderverdeeld in kleinere deelaspecten.

Je kunt dat doen door gebruik te maken van de eerste zin van de alinea, ook wel topic-zin (paraplu-zin) genoemd. Een goede, samenhangende alinea staat of valt met een goede paraplu-zin.

Hoe maak je een goede paraplu-zin?

    1. Bepaal met de paraplu-zin wat bij elkaar hoort

      Door middel van een goed gekozen paraplu-zin kun je een inhoudelijk geheel, en dus een samenhangende alinea maken van stukjes tekst die op het eerste gezicht niet bij elkaar horen.

Voorbeeld: Iedereen kent de clichés over Nederland en de Nederlanders in de jaren vijftig. Jongens droegen korte broeken en knikkerden, meisjes hoepelden en stonden giechelend bij elkaar in een hoek op het speelplein, moeders haalden de was door de wringer…etc.

Hoewel knikkerende jongens en wassende moeders op zichzelf niet bij elkaar horen, vormt de alinea toch een samenhangend geheel dankzij de eerste zin, die een paraplu vormt boven allerlei informatie.

      1. Bepaal met de paraplu-zin wat er niet bij hoort

        Je kunt met behulp van de paraplu-zin nagaan waar de informatie in de alinea ‘afdwaalt’, eigenlijk niet (meer) in de alinea hoort, en dus waar je met een nieuwe alinea moet beginnen.

      2. Geef de lezer duidelijkheid over het alineaonderwerp

        De paraplu-zin maakt meteen aan het begin van een alinea al duidelijk waar de alinea over zal gaan. Hij levert dus ook een bijdrage aan de helderheid van de tekstopbouw.

      3. Formuleer de paraplu-zin altijd algemeen, of ruim genoeg

        Als je de paraplu-zin zo geformuleerd hebt, dat alles wat je over het genoemde alinea-onderwerp te vertellen hebt, eigenlijk al in die eerste zin staat opgeschreven, dan heb je niets meer over voor de rest van de alinea. Formuleer dus algemeen of ruim genoeg.

 

Het einde van de brief

Het einde van de zakelijke brief moet bijdragen aan het onderhouden van de goede relatie met de lezer. Daarvoor zijn ‘Inmiddels verblijf ik…’ of ‘In afwachting van uw reactie…’ niet meer van deze tijd. Beter is het algemeen gebruikte: ‘Met vriendelijke groet’.

Vermijd ook het vermaledijde ‘Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd’. Die zegt alleen iets over de afzender, de lezer heeft hier geen boodschap aan. Bovendien sluit deze formule verdere communicatie uit, terwijl een goede relatie met je lezer juist vraagt om open communiceren.

Het einde van de brief leent zich goed voor klantvriendelijkheid:

      1. a) Als u nog vragen hebt, dan kunt u contact opnemen met… Met vriendelijke groet,
      2. b) Vanzelfsprekend wil ik ons aanbod graag in een gesprek toelichten. Met vriendelijke groet,

Vermijd ook de volgende, tegenstrijdige, combinatie: ‘Als u nog vragen hebt, dan kunt u contact opnemen met… Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd’.

Bij langere brieven is de slotalinea de aangewezen plaats om nog eens samen te vatten waar de mededeling op neerkomt. Ook kun je hier opschrijven wat de ontvanger van de brief nu moet doen.

      1. c) Graag ontvang ik uw inschrijfformulier vóór 1 januari. Met vriendelijke groet,
      2. d) Wij hopen dat u tevreden bent met deze oplossing. Als u vragen heeft, kunt u contact opnemen met mevrouw Van Dam (035-1234567). Zij zal u graag te woord staan. Met vriendelijke groet,
      3. e) Uit uw brief hebben wij begrepen dat wij u veel ergernis hebben bezorgd. Daarom sturen wij u een theaterbon voor een avond ontspanning. Met vriendelijke groet,